W 70–90% foremek do pieczenia jest PFAS. Także w Twoich?

Z patelnią już po sprawie: wymiana, i to świadoma, bo o PFAS wiesz wystarczająco, by nie chcieć tego w swoim jedzeniu. Dobra robota. Tylko że w dolnej szafce kuchennej pewnie nadal leży stos form do pieczenia, o których nigdy nie było okazji pomyśleć. Ta sama czarna powłoka, ta sama chemia, tylko że z ciastem w środku.

Czym jest PFAS i dlaczego nie znika

PFAS to nie jedna substancja, ale rodzina tysięcy. Wszystkie mają silne wiązanie węgiel-fluor, i to właśnie ono czyni je tak atrakcyjnymi dla producentów: woda spływa, tłuszcz się nie trzyma, ciepło im niestraszne. Wygodne w formie do pieczenia. Mniej wygodne dla świata, bo to samo wiązanie w przyrodzie prawie się nie rozkłada. Stąd przydomek forever chemicals.

PFOA, być może najbardziej znane, jest w UE już zakazane. Ale zakaz jednej substancji to nie to samo, co zakaz całej rodziny. Zostało sporo kuzynów i kuzynek, które nadal są w produkcji.

Dlaczego właśnie formy do pieczenia tak często zawierają PFAS

Przy garnku i patelni patrzysz na markę, materiał i cenę. Przy formie do pieczenia patrzysz na jedno: czy zmieści się w moim piekarniku. I właśnie tu zaczynają się problemy. O formach do pieczenia prawie się nie mówi, więc producenci sięgają po najtańszą dostępną powłokę nieprzywierającą. A od dziesięcioleci jest to powłoka fluorowa.

Już wiele lat temu zaczęliśmy sprawdzać nasz własny asortyment pod kątem PFAS. Gdy spojrzeliśmy tak samo na świat pieczenia, naprawdę się przeraziliśmy.

70 do 90 procent, i to nie literówka

Z naszego własnego badania rynku aluminiowych form do pieczenia wynika, że od 70 do 90 procent ma w powłoce PFAS, PTFE, PFOA lub teflon. Siedem do dziewięciu na dziesięć. To nie jest wyjątek na dole rynku, to po prostu rynek.

A najdziwniejsze jest to, że prawie nikt o tym nie wie. Na opakowaniu jest napisane „nieprzywierające” i na tym informacje się kończą. Ta sama cisza, którą widzieliśmy wcześniej przy garnkach i patelniach, gdzie już pisaliśmy, gdy zestawialiśmy PFAS w Twojej patelni i w Twojej kurtce przeciwdeszczowej.

Nazwy, na które warto zwracać uwagę

Producenci są kreatywni ze słowami. W praktyce wszystkie te określenia znaczą mniej więcej to samo:

• PTFE, techniczna nazwa. To już samo w sobie PFAS.
• Teflon, marka PTFE. Brzmi swojsko, a jednak takie nie jest.
• PFOA, dawniej używane w produkcji, jest w UE zakazane. Czasem nadal pojawia się jako uspokojenie: "bez PFOA". To nic nie mówi o reszcie.
• Polimer fluorowy of powłoka fluorowa, ta sama historia, tylko w ładniejszych słowach.
• „Nieprzywierająca” bez dalszych wyjaśnień. Jeśli marka jest dumna ze swojej powłoki, podaje jej nazwę. Jeśli tego nie robi, wiesz już wszystko.

Tak w pięć minut sprawdzisz, co masz w szafce

1. Wyjmij wszystko. Tak, nawet tę foremkę do muffinek od teściowej.
2. Sprawdź, czy nie ma jeszcze naklejki, pudełka lub instrukcji. Poszukaj nazwy powłoki.
3. Brak informacji? Wyszukaj w sieci markę i słowo PFAS. Marka bez PFAS wykrzyczy to na cały świat.
4. Wciąż masz wątpliwości? Spójrz na samą powłokę. Głęboka czerń, połysk, miękkość w dotyku i łatwość zarysowania wskazują na powłokę fluorową.
5. Odłóż osobno wszystko, czego nie da się zidentyfikować. To twoja lista do wymiany.

Co się dzieje, gdy forma zrobi się zbyt gorąca

Powłoka fluorowa jest stabilna, dopóki trzymasz się zasad. Jeśli je przekroczysz, na przykład przy pustej formie nagrzewającej się w piekarniku albo grillu, który robi się dużo gorętszy, niż myślisz, materiał zaczyna się rozkładać i uwalniają się opary. Właściciele ptaków znają tę historię: papugi tego nie przeżywają.

Przy smażeniu zwykle jesteś poniżej tej granicy. Ale „zwykle” to dziwne słowo, gdy chodzi o jedzenie.

Zarysowania powiększają problem

Każda rysa to miejsce, w którym powłoka już nie jest cała. W formie do ciasta dzieje się to szybciej, niż myślisz, bo kroisz w niej, podważasz nożem wzdłuż brzegu, układasz formy jedna na drugiej w szafce. Pisaliśmy już wcześniej o dlaczego metal i powłoka nieprzywierająca nie są przyjaciółmi, a w przypadku form do pieczenia dotyczy to podwójnie.

A co z papierem do pieczenia?

Dobre pytanie, a odpowiedź jest mniej straszna, niż się spodziewasz. Klasyczny papier do pieczenia ma zazwyczaj warstwę silikonu i nie zawiera PFAS. Przy papierze tłuszczoodpornym, jednorazowych opakowaniach i niektórych wkładkach do air fryera jest inaczej. Tam związki fluoru się pojawiają. Krótko mówiąc: większym problemem jest forma do pieczenia, mniejszym papier. Ale oba warto sprawdzić.

Czym właściwie jest forma do pieczenia bez PFAS

Prawdziwa forma do pieczenia bez PFAS ma ceramiczną powłokę. Ta warstwa jest twarda, a nie miękka, więc rzadziej się rysuje i nie zawiera fluoru. Naszą nazywamy Greenshield i to dokładnie ta sama powłoka, która jest na naszych garnki i patelnie bez PFAS znajduje się. Jest około 2,5 raza trwalsza niż przeciętna powłoka nieprzywierająca na formach do pieczenia.

Uczciwie: ceramiczny nie znaczy, że naczynie jest z litej ceramiki. To powłoka na metalu. Kto twierdzi, że jest niezniszczalna, sprzedaje Ci bajkę. Za to jest twarda, bez fluoru i znacznie lepiej znosi codzienne użytkowanie. Co dokładnie znajduje się w takiej warstwie, wyjaśniliśmy w fragment o naszej ceramicznej powłoce nieprzywierającej.

Dlaczego zaczęliśmy od patelni, a dopiero teraz zabieramy się za piekarnik

Nasze garnki i patelnie są już od dawna bez PFAS. Logiczne, bo tam jest najwięcej ciepła i tam spędza się najwięcej czasu. Ale coraz częściej dostawaliśmy to samo pytanie, mailem, przez Instagram, przez obsługę klienta: czy macie też formy do pieczenia? Kiedy pojawi się zestaw do piekarnika? Ktoś napisał wprost, że chce mieć całą kuchnię od Cook & Pan.

Trudno było to zignorować. Zapytaliśmy więc naszych najlepszych klientów, przez wiele miesięcy prowadziliśmy badania, a dopiero potem zaczęliśmy budować.

Stal aluminizowana i dlaczego to ma znaczenie

Większość form do pieczenia to cienka blacha. Podnosisz je, a już się uginają, a w piekarniku przekłada się to na nierówne ciepło: brzegi gotowe, a środek wciąż surowy. Nasze zestaw do pieczenia bez PFAS od Cook & Pan jest więc ze stali aluminiowanej. Grubszy materiał, większa waga i żadnego wyginania, gdy wlewasz ciasto.

W zestawie jest okrągła forma na ciasto, głębokie naczynie do zapiekania, blacha do pieczenia, forma do chleba, forma do muffinek na sześć sztuk, stalowa kratka do studzenia ze stali nierdzewnej i trzy filcowe ochraniacze, dzięki którym wszystko można ułożyć jedno na drugim. W kolorach Go Ivory i Taupe of Mind, takich samych jak garnki i patelnie, które być może masz już w szafce.

Tak krok po kroku zmienisz swoją szafkę do pieczenia

Nie trzeba wyrzucać wszystkiego naraz, a to też szkoda. Działaj od najczęściej do najrzadziej używanych:

• Zacznij od blachy do pieczenia. Używasz jej najczęściej i dostaje najwięcej ciepła.
• Potem forma do ciasta i forma do chleba, bo w nich wypiek siedzi najdłużej.
• Potem forma do muffinek, w której papierowe papilotki zresztą już część kontaktu zabierają.
• Formy, po które sięgasz raz w roku na święta: te mogą iść na tył.
• Nie wyrzucaj starych form do zwykłych odpadów. Metal trafia do metalu, a punkt selektywnej zbiórki odpadów wie, co z nim zrobić.

Najczęstsze pytania o PFAS w formach do pieczenia

Czy aluminium samo w sobie jest szkodliwe?

Aluminium to nie to samo co PFAS. W przypadku aluminiowanej stali jedzenie i tak nie ma kontaktu z metalem, bo pomiędzy jest ceramiczna powłoka.

Czy silikonowe formy do pieczenia to rozwiązanie?

Rzeczywiście, nie zawierają PFAS. Ale smażą byle jak, chwieją się na kratce piekarnika i trudno je naprawdę dokładnie wyczyścić. Brak PFAS to jeszcze nie dobre naczynie do pieczenia.

Skąd mam wiedzieć, że marka jest bez PFAS?

Jeśli nie jest to napisane wprost, załóż, że jednak tam jest. Marki, które mają to załatwione, umieszczają to na opakowaniu, na stronie produktu i na stronie internetowej.