Wat is emaille? Zo werkt de emaille anti-aanbaklaag op gietijzer

Emaille klinkt chic. Het ziet er chic uit. En toch weten maar weinig mensen wat het precies is. Een verflaagje? Een coating zoals teflon? Een duur woord voor glazuur? Spoiler: het is glas. Gesmolten glas, om precies te zijn, dat zich vastbijt in het gietijzer van je pan. Tijd om het glaasje even op te tillen.

Wat is emaille? Geen verf, maar glas

Emaille is een mengsel van silicaten en mineralen dat op een metalen ondergrond wordt aangebracht en daarna in een oven gaat op meer dan 800 graden. Bij die temperatuur smelt het mengsel en versmelt het met het metaal. Wat overblijft is een hard, glad en niet-poreus oppervlak.

Dat is dus geen laagje dat je er even op spuit en dat na een jaar loslaat. Emaille zit vast aan het metaal, als een tweede huid. Daarom voelt het ook anders: strakker, gladder en een tikje koeler dan een gewone pan.

Waarom emaille bijna altijd op gietijzer zit

In theorie kun je emaille op meerdere metalen aanbrengen. In de praktijk zie je het vooral op gietijzer. Logisch, want je hebt een ondergrond nodig die die hoge baktemperatuur aankan zonder te vervormen. Gietijzer kan dat moeiteloos.

Bij Cook & Pan gebruiken we emaille dan ook alleen op gietijzer. Al onze gietijzeren braadpannen zijn geëmailleerd. Op onze aluminium en RVS pannen zit iets anders: een keramische antiaanbaklaag. Daarover zo meer.

Is emaille een anti-aanbaklaag?

Ja en nee. Eerlijk is eerlijk: emaille is glad en laat weinig aanhechting toe, dus eten bakt minder snel vast dan in een kale ijzeren pan. Daarom wordt het vaak een emaille anti-aanbaklaag genoemd. Maar het werkt anders dan de spiegelgladde coating op een koekenpan.

Met een scheutje olie of een klontje boter en een pan die rustig op temperatuur is gekomen, glijdt je stoofvlees er zo uit. Koud vlees in een koude pan gooien en hopen op het beste? Dan heb je kans dat er iets blijft plakken. Geen ramp, want met een laagje water en wat geduld weekt het zo weer los.

Emaille of keramische antiaanbaklaag: wat is het verschil?

Allebei PFAS-vrij, allebei glad, maar ze hebben elk hun eigen talent. Het verschil in het kort:

• Emaille zit op gietijzer. Zwaar, houdt warmte uren vast en is gemaakt voor stoven, smoren, braden en brood bakken.
• Een keramische antiaanbaklaag zit op onze aluminium en RVS pannen. Licht, warmt snel op en is ideaal voor eieren, pannenkoeken en een snelle roerbak.
• Emaille heb je nodig voor het lange werk, een keramische laag voor het snelle bakwerk.
• Allebei zijn ze vrij van PFAS, PFOA en teflon.

Wil je weten wat er precies in die keramische laag zit? Bekijk dan onze pannen met keramische antiaanbaklaag of lees verder over wat PFAS is en waarom je het niet in je pan wilt.

De voordelen van emaille op gietijzer

Gietijzer en emaille zijn geen toevallig stel. Ze maken elkaar beter. Het gietijzer levert de massa, de warmte en de levensduur. De emaille zorgt voor het gladde oppervlak, de bescherming en de kleur.

• Geen inbranden nodig. Kaal gietijzer moet je inbranden om een natuurlijke laag op te bouwen. Bij geëmailleerd gietijzer sla je die stap over.
• Zuurbestendig. Tomatensaus, wijn, citroen, azijn: kaal gietijzer reageert erop en geeft een metalige bijsmaak. Emaille blijft neutraal, ook na uren sudderen.
• Makkelijk schoon. Het gladde oppervlak laat weinig aanhechting toe. Warm water, zachte borstel, klaar.
• PFAS-vrij. Glas reageert niet met je eten. Geen synthetische coating, geen gedoe.
• Mooi. Van het fornuis direct op tafel. Geen schaal nodig, minder afwas.

De warmte van gietijzer blijft gewoon overeind

Soms denken mensen dat emaille de warmte van gietijzer afzwakt. Niet waar. De emaillelaag is flinterdun vergeleken met de massa van het ijzer eronder. Eenmaal op temperatuur gedraagt je geëmailleerde braadpan zich precies zoals gietijzer hoort te doen: de warmte komt rustig op, blijft lang hangen en verdeelt zich mooi over de bodem.

Precies daarom is een emaille pan zo goed in alles wat tijd nodig heeft. Meer daarover lees je in onze blog over slow cooking zonder plakken.

Wat kook je in een emaille pan?

Geëmailleerd gietijzer voelt zich thuis bij alles wat mag sudderen, smoren of in de oven mag. Denk aan:

• Stoofvlees, draadjesvlees, ossobuco en coq au vin
• Vissoep, bouillabaisse en mosselen in witte wijn
• Brood uit een afgesloten pan in de oven, met een knapperige korst
• Risotto, paella en ovenschotels
• Goulash, chili en ratatouille
• Pulled pork en langzaam gegaarde schouder

Voor snel bakwerk pak je liever een lichte pan met keramische antiaanbaklaag. Maar zodra het fornuis een middag lang laag mag staan? Dan is de emaille pan je beste vriend. Twijfel je nog welke maat of vorm bij je past? Deze 5 vragen voor je een braadpan koopt helpen je kiezen.

Waar je rekening mee houdt bij emaille

Emaille is hard, maar niet onverwoestbaar. Het blijft glas. Met deze vijf gewoontes blijft je pan het langst mooi:

1. Verhit rustig. Zet je pan op laag vuur en geef hem twee tot drie minuten om op te warmen. Te snel heet maken kan haarscheurtjes in de emaille geven.
2. Maximaal 70 tot 80 procent op inductie. Geen boost, geen vol vermogen. Gietijzer houdt warmte zo goed vast dat middelhoog meer dan genoeg is. Waarom dat werkt, lees je in waarom 80% op inductie het nieuwe 100% is.
3. Geen koud water op een hete pan. Laat hem eerst afkoelen op het aanrecht.
4. Pas op met stoten. Een harde klap op de rand of een val op de tegelvloer kan een stukje emaille laten afspringen.
5. Kies hout of siliconen. Stalen gerei en emaille zijn geen goede vrienden.

Emaille onderhouden zonder gedoe

Handwas is de gouden regel. Ook al kan emaille technisch tegen een vaatwasser, de tabletten en de eco-stand maken de glans op den duur dof. Een zachte spons en een drupje afwasmiddel zijn genoeg.

Aangekoekt? Doe een laagje water met twee eetlepels baking soda in de pan, laat het kort koken, zet het vuur uit en laat het afkoelen. Daarna laat het vanzelf los. Vergeet ook de rand niet: die is vaak puur gietijzer. Wrijf hem af en toe in met een druppel plantaardige olie, dan heeft vliegroest geen kans. Alle tips op een rij vind je in gietijzeren pan onderhouden doe je zó.

Hoe lang gaat een emaille pan mee?

Lang. Heel lang. Op het gietijzer van onze braadpannen zit 25 jaar garantie op fabricage- en materiaalfouten. Dat getal is geen marketingtrucje, het komt rechtstreeks uit het materiaal: gietijzer slijt nauwelijks.

De emaille vraagt wat zorg. Met rustig verhitten en handwas blijft hij jarenlang mooi. Lichte haarlijntjes na lange tijd horen bij het materiaal en hebben geen invloed op hoe je pan kookt. En wordt hij met de jaren een tikje minder strak? Lees dan hoe gietijzer met emaille alleen maar mooier wordt met de jaren.

Zo herken je goede emaille

Niet elke geëmailleerde pan is gelijk. Bij goedkope varianten is de laag vaak dunner en ongelijker. Hier let je op:

• Een gelijkmatige glans en kleur, ook aan de binnenkant
• Geen belletjes of oneffenheden als je hem onder een lamp houdt
• Een strak afgewerkte rand zonder ruwe plekken
• Een stevig gewicht, want licht gietijzer bestaat niet
• Een fabrikant die garantie durft te geven op het gietijzer

Emaille in jouw favoriete kleur

Een van de leukste dingen aan emaille: de kleur zit in het glas zelf. Geen verf die afbladdert, geen sticker die loslaat. Onze geëmailleerde braadpannen zijn er in onder meer Taupe of Mind, zwart (Signature), crème (Go Ivory), groen (Go Green) en zachtgroen in de sage-collectie. Kook je op inductie? Ze werken allemaal op alle kookplaten, inductie inbegrepen. Bekijk alle gietijzeren pannen en kies de kleur die bij jouw keuken past.

Veelgestelde vragen over emaille

Is emaille PFAS-vrij?

Ja. Emaille is glas en bevat geen PFAS, PFOA of teflon. Het reageert ook niet met je eten, zelfs niet bij hoge temperaturen of zure gerechten.

Kan een emaille pan op inductie?

Ja. Gietijzer is van nature magnetisch, dus je geëmailleerde braadpan werkt op inductie, gas, keramisch en elektrisch. Houd het op inductie wel bij maximaal 70 tot 80 procent vermogen.

Mag een emaille pan in de vaatwasser?

Liever niet. Het kan technisch, maar vaatwastabletten en de eco-stand maken de emaille op den duur dof. Met de hand afwassen gaat snel en houdt je pan mooi.

Wat is het verschil tussen emaille en gietijzer?

Gietijzer is het materiaal van de pan zelf. Emaille is de glaslaag eroverheen. Een emaille pan is dus eigenlijk een gietijzeren pan met een glazen jasje: de kookkracht komt van het ijzer, het gemak en de kleur van de emaille.

Kan emaille kapot?

Emaille is hard, maar het blijft glas. Een harde stoot of een val kan een stukje laten afspringen, en een thermische schok kan haarscheurtjes geven. Rustig verhitten en voorzichtig met de randen zijn dus de beste verzekering.